Τα παροπλισμένα σοβιετικά πυρηνικά υποβρύχια και ο κίνδυνος για το περιβάλλον

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +

Τα παροπλισμένα σοβιετικά πυρηνικά υποβρύχια και ο κίνδυνος για το περιβάλλον.

Το «νεκροταφείο» των σοβιετικών πυρηνικών υποβρυχίων μπορεί να μας οδηγήσει σε ένα νέο, αυτή τη φορά υποθαλάσσιο, Τσέρνομπιλ. Σύμφωνα με νέα δημοσιεύματα ΜΜΕ τα παροπλισμένα σοβιετικά πυρηνικά υποβρύχια αποτελούν μια μεγάλη απειλή για το περιβάλλον.

Πυρηνικοί αντιδραστήρες παλιών υποβρυχίων κείτονται στους βυθούς των παγωμένων θαλασσών της  Βόρειας Ρωσίας, με κίνδυνο μόλυνσης της Αρκτικής εξαιτίας της διάβρωσης από το θαλασσινό νερό, σύμφωνα με εκτενές δημοσίευμα του Popular Mechanics.

Για δεκαετίες, η Σοβιετική Ένωση χρησιμοποιούσε τη Θάλασσα του Κάρα προκειμένου να ξεφορτώνεται πυρηνικά απόβλητα: Σύμφωνα με το δημοσίευμα, χιλιάδες τόνοι πυρηνικού υλικού, με μεγάλες ποσότητες ραδιενέργειας, ρίχθηκαν στον ωκεανό.

Το υποθαλάσσιο αυτό «νεκροταφείο» περιλαμβάνει τουλάχιστον 14 αντιδραστήρες και ένα ολόκληρο αχρηστευμένο υποβρύχιο, ο κανονικός παροπλισμός του οποίου κρίθηκε πολύ δαπανηρός και επικίνδυνος.  Ένας αντιδραστήρας υποβρυχίου σε σήψη, σε επαφή με ατελείωτες ποσότητες θαλασσινού νερού, μπορεί να καταλήξει σε έκλυση μεγάλων ποσοτήτων ραδιενέργειας που θα μόλυνε τη θαλάσσια ζωή και θα κατέστρεφε αλιευτικές ζώνες.

Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει η οργάνωση Bellona-Murmansk, που εδρεύει στη Νορβηγία, ενώ ΜΜΕ έχουν ασχοληθεί επίσης με το ζήτημα, όπως το BBC και ο Guardian, που έχει χαρακτηρίσει την κατάσταση ως μια επερχόμενη περιβαλλοντική καταστροφή.

Τα πυρηνικά υποβρύχια έχουν μικρή διάρκεια «ζωής» αναλογικά με το κόστος και την πολυπλοκότητά τους: Μετά από 20-30 χρόνια καθίστανται ξεπερασμένα, τόσο λόγω εξελίξεων στην τεχνολογία όσο και λόγω φθοράς, διάβρωσης κ.α.

Η Σοβιετική Ένωση και η Ρωσία κατασκεύασαν τον μεγαλύτερο πυρηνοκίνητο στόλο στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, ναυπηγώντας περισσότερα πυρηνικά υποβρύχια από όλες τις άλλες χώρες μαζί.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 η Ρωσία είχε 245 πυρηνοκίνητα υποβρύχια, 180 εκ των οποίων είχαν διπλούς αντιδραστήρες και 90 είχαν βαλλιστικούς πυραύλους μακράς εμβέλειας με πυρηνικές κεφαλές.

Το πρώτο πυρηνικό υποβρύχιο της ΕΣΣΔ ήταν το Κ-3,  γνωστό ως November. Το πρωτότυπο σάλπαρε για πρώτη φορά χρησιμοποιώντας πυρηνική ενέργεια τον Ιούλιο του 1958.  Στον σοβιετικό στόλο εντάχθηκαν αργότερα υποβρύχια κλάσης Hotel, με βαλλιστικούς πυραύλους, ακολούθησαν τα υποβρύχια κλάσης Echο Ι  και μετά τα Echo II (29), καθώς και άλλες κλάσεις.

Οι κλάσεις αυτές υπηρετούσαν για δεκαετίες, ωστόσο κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1980 τα περισσότερα από αυτά βρίσκονταν στα τέλη της επιχειρησιακής τους ζωής- ωστόσο η απόσυρσή τους ήταν δύσκολο πρόβλημα, καθώς έπρεπε να αφαιρεθούν πυρηνικοί αντιδραστήρες και άλλα ραδιενεργά υλικά.

Ή πλειονότητα των σοβιετικών πυρηνικών υποβρυχίων επιχειρούσαν με τον Βόρειο Στόλο, με βάση στο Μουρμάνσκ -περίπου 900 χλμ δυτικά της Θάλασσας του Κάρα.

Επίσης, δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής μας πως τα δύσκολα χρόνια μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις αντιμετώπιζαν τεράστιες οικονομικές δυσκολίες.

Η διαδικασία απόσυρσης ενός πυρηνικού υποβρυχίου αρχίζει με την εξαγωγή του πυρηνικού καυσίμου από τον πυρήνα του αντιδραστήρα. Ο κίνδυνος είναι μεγάλος: Το 1985 μια έκρηξη κατά τη διαδικασία αφαίρεσης καυσίμων από ένα υποβρύχιο κλάσης Victor είχε αποτέλεσμα 10 νεκρούς και διασπορά πυρηνικού υλικού σε αέρα και θάλασσα. Ομάδες ειδικά εκπαιδευμένων μηχανικών πρέπει να διαχωρίσουν τις ράβδους καυσίμου από τον πυρήνα και μετά να τις σφραγίσουν σε ατσάλινα δοχεία για μεταφορά και αποθήκευση- και υπάρχει και το θέμα της μεταφοράς. Μετά οι εργαζόμενοι των ναυπηγείων αφαιρούν ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί από το υποβρύχιο και αποσυναρμολογούν τα οπλικά συστήματα. Σε αυτό το πλαίσιο, απαιτείται εξαγωγή και απομόνωση των πυρηνικών κεφαλών πριν προχωρήσει η διαδικασία ως προς τα συστήματα καυσίμων και κινητήρων.

Όταν έρθει η ώρα των αντιδραστήρων γίνονται τομές στο κύτος του υποβρυχίου και αφαιρείται o θάλαμος του αντιδραστήρα, μαζί με επιπλέον τμήματα μπροστά και πίσω, σε ένα μεγάλο κυλινδρικό κομμάτι.Μόνο όταν σφραγιστεί, ο κύλινδρος αυτός μπορεί να επιπλέει για μήνες ή και χρόνια πριν αποσταλεί σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης. Ωστόσο κατά τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου η αποθήκευση πυρηνικών υλικών στη Σοβιετική Ένωση συχνά ήταν απόρριψη στη θάλασσα. Τουλάχιστον 14 αντιδραστήρες παλιών σκαφών του Βορείου Στόλου βυθίστηκαν στη Θάλασσα του Κάρα, και κάποιες φορές δεν αφαιρέθηκαν καν τα καύσιμα, με τους αντιδραστήρες να απορρίπτονται μαζί με τις εξαιρετικά ραδιενεργές ράβδους καυσίμου.

Σύμφωνα με τη Bellona, μια από τις πιο ακραίες περιπτώσεις είναι αυτή του Κ-27, ενός υποβρυχίου κλάσης November, στον αντιδραστήρα του οποίου είχε σημειωθεί ατύχημα το 1968, ενώ ήταν στη θάλασσα, με αποτέλεσμα να πεθάνουν εννιά ναύτες και να νοσήσουν 83. Το σκάφος επέστρεψε, μετά από χρόνια αναλύσεων και η διάσωσή του κρίθηκε αδύνατη.

Το 1981 ρυμουλκά το έσυραν στη Θάλασσα του Κάρα και το βύθισαν, μαζί με αντιδραστήρα, καύσιμο και απόβλητα. Θεωρείται πως ασφαλές βάθος για βύθιση πυρηνικού υλικού είναι τουλάχιστον 3.000 μέτρα, και το Κ-27 βρίσκεται στα 50.

Το 2012 κοινή ρωσονορβηγική αποστολή έδειξε μικρή διάβρωση, ωστόσο ειδικοί εκτιμούν πως το σκάφος μπορεί να παραμείνει ακέραιο μόνο ως το 2032.

Μια άλλη επικίνδυνη περίπτωση είναι το Κ-159, κλάσης επίσης November, όπου σημειώθηκε ατύχημα το 1965 μα παρέμεινε σε υπηρεσία ως το 1989. Μετά από αποθήκευση 14 ετών, το 2003 μια θύελλα είχε ως αποτέλεσμα να καταλήξει στον βυθό της Θάλασσας του Μπάρεντς κατά τη διάρκεια επιχείρησης μεταφοράς, με εννιά νεκρούς. Το ναυάγιο βρίσκεται σε βάθος 250 μέτρων, πιθανότατα με τους αντιδραστήρες του εκτεθειμένους.

Η Ρωσία έχει ανακοινώσει σχέδια ανέλκυσης του Κ-27, του Κ-159 και άλλων τεσσάρων επικίνδυνων θαλάμων αντιδραστήρων που είχαν ριφθεί στην Αρκτική. Το 2020 οι ρωσικές αρχές υπολόγιζαν το κόστος ανέλκυσης στα 320 εκατ. δολάρια.

Φωτογραφίες: ASSOCIATED PRESS –Reuters

Μοιραστείτε.

Σχολιάστε

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο